حکیمباشی را دراز کنید!
این عبارت مثلی، از نظر معنی و مفهوم استعارهای، با ضربالمثل معروف "گنه کرد در بلخ آهنگری" مترادف است. مورد استفاده و استعمال آن هنگامی است که قادر زورمندی مرتکب جرم شود ولی ضعیف ناتوانی را مورد مؤاخذه قرار دهند و از او دیت جرم بستانند.
اما ریشهی تاریخی آن :
کریمخان زند سرسلسلهی دودمان زندیه مردی تنومند و قوی هیکل بود. شبها مجلس عیش میآراست و شراب میخورد و اندک میخوابید. همین افراط در شرابخواری و شببیداریها آن هم در سنین کهولت موجب شد که غالباً اعتدال مزاج را از دست دهد و ضعف و بیماری بر او مستولی شود. از قضا روزی بیمار شد و پزشک مخصوص را که لقب حکیمباشی داشت بر بالیناش حاضر کردند.
حکیمباشی چون پادشاه را معاینه کرد بیماری را ناشی از امتلای معده تشخیص داد و بر طبق معمول و امکانات آن عصر و زمان برای مریض یعنی پادشاه زند، اماله تجویز کرد.
اماله ظاهراً وسیلهای برای تنقیه و لینت مزاج بود که در ادوار گذشته علیالاکثر دربارهی اطفال پرخور و شکمباره بهخصوص آنهایی که غذاها و تنقلات ناجور میخوردند به کار میرفت.
اماله آلتی به شکل قیف و دنبالهی آن دراز و نوکش کج است که بدان وسیله مایعات و داروهای آبکی را از پایین داخل امعا و احشا میکنند تا رودهها پاک شود و یبوست مزاج و هرگونه امتلای معده مرتفع گردد.
ادامهی نوشته را بخوانيد...
عصر روز دوشنبه
رضا خندان (مهابادی)، نویسنده و عضو هیأت دبیران كانون نویسندگان ایران، روز چهارشنبه 
